سيد محمد على ايازى
104
مصحف امام على ( ع ) ( فارسى )
درباره ترتيب كتاب المبانى از اين هم دشوارتر است ، چون مؤلف ناشناخته كتاب ، روايت را از سعيد بن مسيب از امام در باب ثواب قرائت قرآن نقل مىكند ، و حضرت هم در پاسخ ، ثواب هر يك از سورهها را به ترتيب نزول نقل مىنمايد ، بدون آنكه بگويد اين ترتيب ، ترتيب مصحف من است و يا اين ترتيب ، ترتيب الهى و توقيفى است . « 1 » گرچه در جاى ديگر با ترديد از مصحف منسوب به امام سخن مىگويد مصحفى ، كه تنها در ترتيب سورهها با مصحفهاى ديگر مخالفت دارد ، اما ارتباطى به نقل روايت و خبر فوق ندارد . « 2 » 3 - يكى از اشكالات اين چند گزارش اختلاف فراوان هر كدام از اينها با يكديگر در ترتيب سورههاى مكى و مدنى است . نه تنها در ميان مصحفهايى كه به امام منسوب شده اين اختلاف در ترتيب سورهها وجود دارد ، بلكه اشكالات ديگرى به شرح زير در آنها مشهود است . الف : موارد اتفاق در ميان اين چند گزارش بسيار نادر بلكه اصولا با هم متباين است . مثلا موارد اتفاق در گزارش مقاتل بن سليمان يا مصحف ابن عباس با مصحف حسين بن واقد مروزى ( م 159 ) و مصحف امام صادق با ديگر مصحفهاى نقل شده فقط در دو سوره علق و قلم ( ن ) مىباشد ، اما ميان اين سه مصحف در ده سوره المزمل ، المدثر ، تبت ، التكوير ، الاعلى ، الليل ، الفجر ، الضحى ، انشراح و العصر است ، كه نشان مىدهد اين مصحفها از توافق بيشترى برخوردارند . ب : اختلاف عجيبى در ترتيب سورهها ميان مكى و مدنى آنها وجود
--> ( 1 ) - مقدمتان فى علوم القرآن / 14 . همچنين طبرسى ، مجمع البيان ، ج 1 / 16 . و حويزى ، نور الثقلين . ج 5 / 469 . ( 2 ) - مقدمتان / 33 .